ĐH khối kinh tế: Tăng tự chủ, tăng hiệu quả

Thứ Ba, ngày 22/01/2013, 10:05

Không nằm ngoài thực trạng của giáo dục ĐH Việt Nam nói chung, trong những năm qua, các trường ĐH khối kinh tế không tránh khỏi sự bất cập trong vấn đề quản trị. Với việc Luật Giáo dục ĐH có hiệu lực từ năm 2013, các trường ĐH kinh tế đã có hành lang pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả quản trị trong bối cảnh đang tiến tới mô hình tự chủ.

Nhiều bất cập trong quản trị đại học

Theo ông Nguyễn Quang Dong, Trường ĐH Kinh tế, mô hình quản trị các trường ĐH công lập hiện nay là mô hình nhà nước kiểm soát hoàn toàn. Ngoại trừ ĐH quốc gia, các trường khác đều được Bộ GD-ĐT giao chỉ tiêu đào tạo, kèm theo chỉ tiêu ngân sách. Bộ thẩm định và cho phép mở ngành, quy định khung chương trình. Các trường không được tự chủ về tài chính (5 trường được thí điểm tự chủ nhưng học phí vẫn phải thực hiện theo mức chung của Nhà nước). Tất cả các chương trình, dự án đầu tư cho cơ sở vật chất đều cần xin ý kiến của Bộ.

ĐH khối kinh tế: Tăng tự chủ, tăng hiệu quả - 1

Giờ lên lớp của sinh viên Trường Đại học Ngoại thương. Ảnh: Bảo Kha

Vài năm gần đây, Bộ GD-ĐT bắt đầu chuyển đổi sang mô hình nhà nước giám sát, giao một số chức năng, nhiệm vụ quản trị cho Hội đồng trường. Dù vậy, nhiều chuyên gia nhìn nhận: Sự quản lý của cấp Bộ đối với các trường còn cứng nhắc, ôm đồm và chưa hiệu quả, quyền hạn giao chưa đủ, mang tính "ban phát" theo từng thời điểm trước sự đòi hỏi của các trường ĐH và sức ép của xã hội. Còn có sự lẫn lộn giữa quản lý nhà nước về giáo dục và quản lý của cơ sở trường ĐH. Các trường ĐH Việt Nam nói chung và trường kinh tế nói riêng, do ảnh hưởng của cơ chế tập trung từ nhiều năm nên chủ yếu thực hiện nhiệm vụ từ trên giao xuống, chưa có nhiều quyền tự quyết. Trong khi đó, hoạt động của Hội đồng trường còn mờ nhạt và lúng túng. Sự nhập nhằng về trách nhiệm và quyền hạn giữa Đảng ủy, Ban giám hiệu và Hội đồng khoa học có những bất cập không thể sớm giải quyết.

Xã hội hóa cao, cần tăng tính tự chủ

Từ góc nhìn của nhà quản trị, ông Nguyễn Đông Phong, Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh cho rằng, rất khó để chỉ ra đâu là đặc thù của trường ĐH khối kinh tế, bởi hầu hết các ĐH trên thế giới đều đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy vậy, trong điều kiện đặc thù của Việt Nam, cũng có thể tìm ra những nét riêng. Trước tiên, với khoa học kinh tế, Nhà nước không nhất thiết phải đặt hàng các trường đào tạo theo "đơn". Thay vào đó, xã hội sẽ nhập cuộc và can dự vào chương trình đào tạo của nhà trường. Do vậy, tính xã hội hóa đối với chương trình đào tạo của các trường ĐH khối kinh tế là rất cao. Từ đó, việc chia sẻ kinh phí đào tạo giữa nhà trường và xã hội cũng cởi mở hơn rất nhiều. Các trường có nhiều điều kiện để tham gia việc hoạch định chính sách, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho từng địa phương, cho từng vùng và quốc gia. Ngoài ra, trong bộ máy tổ chức của một trường ĐH khối kinh tế cũng cần tính đến việc thành lập các đơn vị xuất bản, thông tin kinh tế, các trung tâm dịch vụ và các công ty TNHH, công ty cổ phần. Đây chính là thế mạnh và nét đặc sắc cần khai thác và phát huy đối với một trường ĐH chuyên đào tạo, nghiên cứu và tư vấn khoa học kinh tế.

Đó là tính đặc thù mà theo ông Nguyễn Đông Phong, các trường khối kinh tế cần lưu ý khi được Nhà nước giao quyền tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình.

Đi sâu vào khía cạnh quản lý liên quan tới quyền tự chủ, theo ông Nguyễn Đức Thành, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, mô hình quản lý giáo dục hiện nay ở Việt Nam thuộc mô hình phổ biến ở Liên Xô cũ và các nước Đông Âu. Quyền lực tập trung vào Bộ GD-ĐT, tiếp đó là trường rồi mới đến các khoa/bộ môn theo dạng quản lý tập trung từ trên xuống. Theo xu hướng phát triển của ĐH thế giới, trong những năm tới, các trường ĐH công lập khối kinh tế và quản trị kinh doanh nên áp dụng mô hình phổ biến ở các quốc gia đang phát triển. Đó là mô hình quyền lực tập trung ở cấp trường, sau đó là khoa, bộ môn. Nhà trường được trao nhiều quyền tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội.

Việc thay đổi mô hình quản lý đòi hỏi phải thay đổi mô hình tổ chức bộ máy của nhà trường. Hiện nay, ở phía Bắc, các trường ĐH đang theo hai mô hình chính: Mô hình trường 4 cấp đối với ĐH Quốc gia và ĐH vùng (ĐH Quốc gia/vùng - trường thành viên - khoa - bộ môn); mô hình 3 cấp (trường ĐH độc lập - khoa - bộ môn). Với xu hướng phát triển chung là đa ngành, quy mô lớn, mô hình 3 cấp không có hiệu quả cao vì mọi việc đều tập trung vào trường, không phát huy được sự chủ động của khoa và giáo viên. Thay vào đó, mô hình 4 cấp với ĐH - trường thành viên - khoa - bộ môn có thể tăng tính tự chủ cho các đơn vị, khoa.

Đổi mới quản trị ĐH còn phụ thuộc rất nhiều vào đổi mới quản lý kinh tế - xã hội, phụ thuộc vào sự phát triển chung của đất nước, song các nhà quản lý giáo dục đều thống nhất: Phê duyệt tự chủ cho các trường lớn là một việc có thể làm ngay, chắc chắn đem lại hiệu quả cao.

Theo Quỳnh Phạm (Hà Nội Mới)
Những thần đồng - thiên tài nổi tiếng TG Top thần đồng là sinh viên nhỏ tuổi nhất thế giới Họ chắc chắn là những người có bộ óc thông minh và chỉ số IQ cao bẩm sinh. Nhưng để đạt được những thành tựu đáng nể...
16/01/2018 17:00
Dạy con Những trận đòn ảnh hưởng tới con đáng sợ hơn nhiều so với suy nghĩ của cha mẹ Nhiều phụ huynh cho rằng phạt con bằng đòn roi chỉ là một biện pháp răn đe phổ biến, nhưng thực chất chúng ảnh hưởng...
16/01/2018 12:00
Giáo dục Môn Ngữ văn, học 6 tác phẩm là quá ít Theo dự kiến, môn Ngữ văn trong tương lai sẽ tập trung phát triển năng lực của học sinh, chỉ có 6 tác phẩm văn học...
16/01/2018 10:00
Giáo dục Chương trình bộ môn Giáo dục công dân: Chú trọng xử lý tình huống thực tế Môn Giáo dục công dân giữ vai trò chủ đạo trong việc giúp học sinh hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực của...
16/01/2018 08:15
Quiz Nhiều người phải vật vã để tìm sự khác biệt giữa những bức tranh này Thoạt nhìn qua các bức tranh dưới đây như “sinh đôi” nhưng thực chất chúng bao gồm không ít khác biệt đòi hỏi phải là...
16/01/2018 03:00
Giáo dục Chương trình trải nghiệm từ lớp 1 đến lớp 12 sẽ có những hoạt động gì? Trong dự thảo chương trình phổ thông mới, hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ...
15/01/2018 19:00
Giới trẻ 2018 Mày râu phát sốt với chiếc gối tình dục ở Nhật Bản Chiếc gối với kích thước lớn, bên trên in hình nhân vật hoạt họa, hứa hẹn giúp nam giới độc thân tại Nhật Bản lấp đầy...
17/01/2018 00:06
Hotgirl - Hot boy  " Hot girl đóng hài "  đánh bật loạt hot girl ngực khủng, hút triệu fan Khác với Linh Miu, Mai Thỏ, hot girl Gia Lai hiếm khi ăn mặc kiệm vải trong các phim hài.
16/01/2018 17:06
Vợ chồng son Chỉ còn 40% cơ hội sống, chàng trai vẫn cưới được hoa khôi trường làm vợ Anh chàng thản nhiên “bắt cá hai tay” cho đến khi gặp tai nạn 9 phần chết, 1 phần sống.
16/01/2018 14:38
Giới trẻ 2018 Năm Mậu Tuất, tuổi Thân, tuổi Tỵ lên ngôi, tài lộc đầy nhà Năm Mậu Tuất được coi là thời điểm những con giáp này có ví tiền rủng rẻng, cuộc sống thịnh vượng.
16/01/2018 14:00
Ảnh girl xinh hot Cô giáo giỏi 3 ngoại ngữ, chơi 4 nhạc cụ và rất sexy Là giáo viên nhưng có nhiều người luôn nhầm tưởng cô giáo xinh đẹp là diễn viên hay người mẫu.
16/01/2018 10:00
Ngoại tình của phụ nữ Vợ nhập viện, tôi chết lặng khi nghe được lời thì thầm của con gái Yêu thầm 5 năm mới chinh phục được vợ, tôi choáng ngợp sau đám cưới và sự chào đời của cô con gái đẹp như thiên thần....
16/01/2018 09:20
   
  • Các chuyên mục khác