Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút

Chủ Nhật, ngày 10/12/2017, 11:00
Sự kiện: Sống khỏe

95% nam giới tuổi trung niên bị mắc bệnh gút. Ngoài ra, những người béo phì, nghiện rượu, cà phê, phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh cũng nằm trong diện nguy cơ cao mắc bệnh… Chế độ ăn có vai trò rất quan trọng trong điều trị cơn gút cấp tính, mạn tính và có tác dụng làm giảm các cơn cấp của gút mạn tính.

Theo thống kê của Bệnh viện Bạch Mai trong 10 năm từ 1978 đến 1989, viên khớp do gút chiếm 1,5% các bệnh về khớp và đứng thứ 4 trong các bệnh về khớp thường gặp. Bệnh gút thường xảy ra với nam giới trung niên (tuổi 40-50) chiếm 95% và những người có nguy cơ cao là béo phì, nghiện rượu, cà phê, người có tiền sử gia đình bị bệnh gút,..ở nữ thường xảy ra sau thời kỳ mãn kinh.

Bệnh gút (còn gọi là bệnh thống phong) là một dạng của viêm khớp, đây là kết quả của sự lắng đọng tinh thể urat (monosodium urat) ở một số tổ chức, cơ quan và gây bệnh ở đó do tăng acid uric máu trong thời gian dài. Bệnh thường có những đợt kịch phát, tái phát nhiều lần.

Triệu trứng của người mắc bệnh gút

Viêm khớp và cạnh khớp: cấp hoặc mạn tính.

Lắng đọng sạn urat ở khớp, xương, mô phần mềm, sụn khớp gọi là tophi.

Lắng đọng vi tinh thể ở thận gây bệnh thận do gút (viêm thận kẽ, suy thận cấp, suy thận mãn).

Gây sỏi urat ở thận, tiết niệu.

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 1

Người mắc bệnh gút lâu năm bị biến dạng các khớp ở bàn tay

Nguyên nhân mắc bệnh gút

Tăng axit uric máu là yếu tố đặc trưng của bệnh gút, tăng axit uric là hậu quả của hai quá trình tăng sinh tổng hợp axit uric trong cơ thể và giảm bài xuất axit uric qua thận. Với bệnh nhân gút thường có kết hợp cả hia quá trình trên: vừa tăng sinh tổng hợp, vừa giảm bài xuất axit uric.

Cơ chế để tổng hợp axit uric là các purin có nhiều trong thức ăn như thịt, cá, hải sản, gia cầm, óc, gan, bầu dục, đậu đỗ, bia, cà phê, chè,…rượu là thức uống có tác dụng giảm khả năng bài xuất axit uric qua thận hậu quả là tăng lactat máu do rượu. Axit uric được tạo thành do oxy hoá các nhân purin kiềm tạo thành adenin và guanin. Nhân purin kiềm là thành phần của axit nhân tế bào, nó có nguồn gốc từ nội sinh (cơ thể) hoặc ngoại sinh ( thức ăn ).

Người bình thường trong huyết tương nồng độ axit uric là: (Nam: 5 ± 1 mg/dl và Nữ: 4,0 ± 1 mg/dl )

Nồng độ acid trong huyết tương thay đổi theo tuổi, giới, phương pháp xét nghiệm. Tăng axit uric khi: nồng độ axit uric trong máu cao hơn giới hạn bình thường với nam > 7,0 mg/dl (> 420 mmol/l), nữ > 6 mg/dl (> 360 mmol/l). Axit uric được đào thải ra nước tiểu (2/3) và qua đường tiêu hoá (1/3), nồng độ axit uric được đào thải qua nước tiểu nhiều hay ít phụ thuộc vào chế độ ăn có nhiều hay ít nhân purin. Nồng độ axit uric trong nước tiểu > 600 mg/ngày là đã có khả năng tổng hợp axít uric trong cơ thể.

Nguyên nhân tăng axít uric máu do: Tăng tổng hợp axít uric trong cơ thể, giảm bài xuất uric qua nước tiểu, ăn quá nhiều thức ăn có nhân purin. Tăng axit uric bẩm sinh: do thiếu hụt hoàn toàn hoặc một phần men HGPRT (Hypoxanthin-guanin-phosphoribosyl-transferasse) là một bệnh di truyền, ở nam giới hoặc tăng hoạt tính của men PRPP (phosphoribosyl-pyrophosphat synthetase.

Bệnh gút có dạng nguyên phát và thứ phát. Gút dạng nguyên phát chiếm đại đa số các trường hợp, nguyên nhân chưa rõ, bệnh tuỳ theo tính cơ địa, gia đình, quá trình tổng hợp purin nội sinh tăng nhiều gây tăng axit uric.

Gút dạng thứ phát do tăng giáng hoá purin kiềm nội sinh (phá huỷ nhiều tế bào, tổ chức) như các bệnh về máu (bệnh đa hồng cầu, bệnh bạch cầu kinh thể tuỷ, thiếu máu tan máu),…; Giảm thải axit uric qua thận: bệnh viêm thận mạn tính, suy thận do nhiễm độc; Do ăn quá nhiều thức ăn có chứa nhân purin (phủ tạng độc vật, thịt đỏ, hải sản,…), uống nhiều rượu, đây là tác nhân gây bệnh chứ chưa hẳn là nguyên nhân trực tiếp.

Để phát hiện sớm bệnh gút, chúng ta cần xét nghiệm axit uric máu định kỳ, những người có tăng axit uric để có chế độ ăn và điều trị thích hợp nhằm hạn chế tiến triển của bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những người có nguy cơ cao tăng axit uric và bị bệnh gút: có tiền sử gia đình có người bị bệnh gút, béo phì, nghiện rượu và cà phê, dùng thuốc: lợi tiểu , aspirin, cyclosporrin.

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 2

Người mắc bệnh gút tuyệt đối không ăn nội tạng động vật

Điều trị bệnh gút:

Nguyên tắc điều trị cơ bản nhằm hạn chế các nguyên nhân tăng axít uric (3 cơ chế)

Điều trị bằng thuốc: theo chỉ dẫn của bác sỹ chuyên khoa

Thuốc ức chế phản ứng tạo thành axist uric: thuốc ức chế men xanthin oxydase như allpopurinol (Zyloric). Thuốc chỉ nên dùng các đợt cấp để đề phòng tái phát.

Thuốc đào thải axist uric qua thận: Probenecid (benemid), Sulfinpyrason (antiran).

Giảm đau trong các đợt cấp bằng colchincin

Điều trị bằng chế độ ăn thích hợp: vừa giảm tổng hợp axit uric vừa tăng đào thải axit uric qua thận. Chế độ ăn có vai trò rất quan trọng trong điều trị cơn gút cấp tính, mạn tính và có tác dụng làm giảm các cơn cấp của gút mạn tính.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn trong bệnh gút:

Theo khuyến cáo của Ths.Bs Nguyễn Văn Tiến - Viện Dinh dưỡng Quốc, bệnh nhân gút cần có chế độ ăn hợp lý:

Sử dụng thức ăn ít chứa nhân purin như ngũ cốc, các loại hạt, bơ, mỡ, đường, trứng, sữa, phomat, rau quả. Hạn chế thức ăn chứa nhiều acid uric như thịt, cá, hải sản, gia cầm, óc, gan, bầu dục, đậu đỗ.

Tuyệt đối không uống rượu, bia, cà phê, chè vì nó làm giảm khả năng bài xuất axit uric qua thận hậu quả là làm tăng lactat máu.

Duy trì cân nặng ở mức độ hợp lý, nếu người thừa cân và béo phì không nên giảm cân quá nhanh mà nên giảm cân từ từ.

Tăng cường đào thải axit uric qua thận bằng uống nhiều nước, không ăn thức ăn có vị chua (quả chua, dưa chua, cà muối..).

Các thực phẩm không nên ăn (nhóm 3 – 4): thực phẩm có nhiều purin

Không uống: rượu, bia, cà phê, chè.

Không ăn uống thực phẩm (rau quả) có vị chua vì làm tăng acid máu.

Không ăn phủ tạng động vật, nước luộc thịt, nước sườn, , cá hộp, thịt hộp.

Không ăn chế phẩm có cacao, sôcola.

Các thực phẩm ăn với số lượng vừa phải (ăn hạn chế - nhóm 2): thịt các loại, cá các loại, hải sản, gia cầm, đậu đỗ.

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 3

Ths.Bs Nguyễn Văn Tiến - Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Các thực phẩm nên ăn:

Uống đủ nước: 2 - 2,5 lít/ngày, nên uống nước khoáng, nước rau.

Sữa, rau xanh, quả chín, ngũ cốc (gạo, ngô, khoai,…) có thể sử dụng với tỷ lệ nhiều hơn bình thường một chút.

Giảm lượng đạm trong khẩu phần: tổng lượng thịt hoặc cá,… (đạm động vật, đậu đỗ khoảng 150 gam/ngày.

Nên ăn đa dạng các loại thực phẩm để bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết.

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 4

Người mắc bệnh gút nên ăn nhiều rau xanh và hoa quả. Ảnh: minh họa

Cách tính các thực phẩm tương đương như sau:

Lượng đạm trong 100 g thịt = 180 g đậu phụ = 70 g lạc hạt = 100 g cá = 100 g tôm.

Thực đơn mẫu cho bệnh nhân bị gút cấp tính:

Tổng năng lượng đưa vào: 1600 kcal/ngày, cho người nặng 50kg.

Đạm (protein):          10% tổng năng lượng =   40 g =      160 kcal

Đường bột:      75% tổng năng lượng = 300 g =    1200 kcal

Chất béo:                  15% tổng năng lượng =   27 g =      240 kcal

Rau quả ăn tuỳ ý (nhưng không ăn loại rau quả có vị chua – như cà muối).

Thực đơn cho bệnh nhân gút mạn tính: như chế độ ăn thông thường nhưng cần lựa chọn thức ăn: hạn chế thức ăn nhiều purin, protein không quá 1g/kg cân nặng. Như vậy thì đạm động vật và đậu đỗ không nên quá 100 g/ngày.

Hàm lượng purin trong 100 g thức ăn ăn được

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 5

Lời khuyên vàng về dinh dưỡng cho người mắc bệnh gút - 6

Nhiều người vẫn biết, bị bệnh gút phải hạn chế ăn các loại thịt đỏ (thịt bò). Tuy nhiên, rất nhiều người đặt...

Theo Ths.Bs Nguyễn Văn Tiến (Sức Khỏe & Đời Sống)

Tin cùng sự kiện Sống khỏe

Sống khỏe Phụ nữ từng bị thai lưu, nguy cơ đột quỵ tăng 44% Nghiên cứu quy mô lớn của Đại học Oxford (Anh) cho thấy một số vấn đề sức khỏe sinh sản ở nữ giới như mãn kinh sớm,...
17/01/2018 16:00
Nước hồng sâm - Món quà ý nghĩa, thiết thực cho mùa Tết Để quà Tết thực sự giúp bạn trao gửi tâm ý đến người thân, bạn nên chọn món quà tiện dụng, hữu ích, phù hợp với nhu...
17/01/2018 16:00
Sống khỏe Bà mẹ  " siêu nhân "  đẻ thường ra 3 thiên thần cùng một lúc Sau quá trình “vượt cạn” gian nan của người mẹ, 3 thiên thần bụ bẫm đã chào đời an toàn bằng phương pháp sinh thường.
17/01/2018 14:00
Ung thư Ung thư dương vật lại nghĩ là do  " quan hệ "  quá nhiệt tình Wayne Martin, 31 tuổi, được chẩn đoán mắc ung thư dương vật vào ngày sinh nhật thứ 29. Anh bị một số tổn thương trên...
17/01/2018 12:00
Sống khỏe 12 thực phẩm phục hồi sức khỏe sau uống rượu Việc uống rượu bia là điều không thể tránh khỏi nhất là với các quý ông. Sau uống rượu, đặc biệt khi bị say, chúng ta...
17/01/2018 11:00
Sống khỏe Đừng để chết vì giữ ấm sai cách Mùa lạnh năm nay đã xảy ra một số trường hợp tử vong do dùng than tổ ong, than củi sưởi ấm.
17/01/2018 10:00
Tin ngắn Vỡ cửa xả đáy hồ thải Apatit, người dân gồng mình chống lũ Sáng nay, cửa xả đáy hồ thải nhà máy tuyển Bắc Nhạc Sơn bị vỡ khiến nhiều hộ dân bị thiệt hại nghiêm trọng.
17/01/2018 16:10
Ông Đinh La Thăng Clip: Nói lời sau cùng, ông Đinh La Thăng nhắc đến nhiều món nợ còn dang dở Nói lời sau cùng tại tòa, ông Đinh La Thăng nói mình còn nợ nhân dân cả nước, nhân dân TP.HCM rất nhiều.
17/01/2018 16:00
Tin ngắn Đốt rác trên phố Sài Gòn, 2 ô tô bị thiêu rụi Trong khi đốt rác, một người dân sơ ý khiến lửa cháy lan sang 2 ô tô đậu ven đại lộ ở Sài Gòn vào trưa 17.1.
17/01/2018 14:26
Tin nóng Ẵm con ăn xin, chơi ma túy ở khu phố Tây Đứa trẻ tám tháng tuổi bị người mẹ mang ra đường để kêu gọi lòng trắc ẩn của du khách.
17/01/2018 13:00
Ông Đinh La Thăng Bị cáo Đinh La Thăng:  " Khi vào tù mới cảm nhận rõ giá trị của hai chữ  ' tự do '  " Trong lời cuối cùng tại tòa ông Đinh La Thăng chia sẻ “ước mơ nhỏ nhoi” chưa thực hiện được khi bản thân vướng vòng...
17/01/2018 12:50
Sập giàn giáo ở Hà Nội Tin mới vụ sập giàn giáo công trình khiến nhiều người thương vong Lãnh đạo phường Đại Mỗ vừa thông tin liên quan đến vụ sập giàn giáo công trình trên đường Tố Hữu khiến 3 người tử...
17/01/2018 12:35
   
  • Các chuyên mục khác