Ngân hàng lãi khủng hay làm xiếc báo cáo?

Thứ Hai, ngày 21/05/2012, 10:00

Mặc dù tăng trưởng tín dụng trong các tháng đầu năm của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) vẫn đang âm nhưng nhiều NHTM công bố tăng trưởng lợi nhuận quý 1/2012 cao so với cùng kỳ. Liệu những con số lợi nhuận này có thực?

Nghi ngờ này được đưa ra khi nhìn vào báo cáo tài chính của các NHTM, đặc biệt là từ hiện tượng Habubank (HBB) vẫn báo cáo lãi tới 29 tỉ đồng trong quý 1/2012, với nợ xấu 10%, khác hẳn với các số liệu trong tài liệu đề án sáp nhập HBB vào SHB được công bố, theo đó nợ xấu lên tới 16% và nếu trích lập dự phòng đầy đủ thì HBB lỗ tới 4.066 tỉ đồng.

Ngân hàng lãi khủng hay làm xiếc báo cáo? - 1

Nguồn: Báo cáo tài chính của các NHTM

Tăng trưởng tín dụng âm, lợi nhuận ngân hàng vẫn tốt

Theo uỷ ban Giám sát tài chính quốc gia, tín dụng ba tháng đầu năm của hệ thống tín dụng (tính đến 20.3.2012) tăng trưởng âm 2,13% so với cuối năm 2011. Tình trạng này đang kéo dài đến hết tháng 4.2012, khi tín dụng của toàn hệ thống vẫn giảm 0,66% so với cuối năm 2011.

Báo cáo tài chính quý 1/2012 của một số NHTM niêm yết cũng đã cho thấy tình trạng này. Các NHTM quốc doanh như CTG (Vietinbank), VCB (Vietcombank) đều bị giảm dư nợ tín dụng với mức giảm lần lượt là -0,64% và -0,57%. Có NHTM cổ phần như EIB (Eximbank) bị sụt giảm dư nợ tín dụng khá mạnh, lên tới -6,06% so với cuối tháng 12.2011. Còn nếu so sánh với cùng kỳ quý 1/2011 thì dư nợ của các NHTM cũng chỉ tăng trưởng ở mức trung bình hoặc thấp. Ngoài ACB và CTG đạt được mức tăng trưởng khá tốt với khoảng gần 14%, các NHTM khác chỉ tăng trưởng dưới 10%. Cá biệt là trường hợp của STB (Sacombank), dư nợ mặc dù tăng so với cuối năm 2011 nhưng lại giảm so với cuối quý 1/2011.

Thế nhưng, lợi nhuận của các NHTM lại gần như không chịu ảnh hưởng nhiều từ việc dư nợ tăng trưởng thấp. Hầu hết các NHTM đều có sự tăng trưởng lợi nhuận trên 20% so với cùng kỳ năm 2011. Lợi nhuận của CTG tăng trưởng đến 60%, STB tăng trưởng trên 40%. Riêng VCB, lợi nhuận sụt giảm 6,31%.

Đằng sau bức tranh lợi nhuận lớn

Trong tình hình nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, bị dừng hoạt động cũng như phá sản, GDP quý 1/2012 chỉ tăng trưởng 4%, thấp hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái là 5,57% thì những con số lợi nhuận lớn của các NHTM đã gây ngạc nhiên cho người dân và doanh nghiệp.

Thu nhập thuần từ tín dụng vẫn là nguồn thu chủ yếu của các NHTM. Thu nhập này thường bằng từ 2 – 3 lần lợi nhuận sau thuế. Do vậy, sự gia tăng của nguồn thu nhập tín dụng sẽ tác động lớn đến lợi nhuận sau thuế. Thu nhập thuần từ tín dụng lại phụ thuộc nhiều vào dư nợ của các NHTM và chênh lệch giữa chi phí cho vay với chi phí huy động. Tốc độ tăng trưởng dư nợ của các NHTM trên hầu hết đều thấp hơn tốc độ tăng trưởng thu nhập từ tín dụng nhiều, nên có thể nhận thấy tỷ lệ lãi biên (NIM) cao là yếu tố then chốt quyết định sự tăng lên của nguồn thu nhập từ tín dụng. Trong điều kiện thị trường tiền tệ như hiện nay, việc NHNN tiếp tục duy trì áp trần lãi suất huy động có thể coi là nguyên nhân chính giúp các NHTM càng có cơ hội để duy trì tỷ lệ lãi biên cao.

Khó khăn kinh tế cũng đã ảnh hưởng nhiều đến các NHTM. Thu nhập từ dịch vụ đều giảm rất mạnh so với năm trước. Nguồn thu nhập này thường bằng 10 – 20% lợi nhuận sau thuế. Hầu hết các NHTM đều có sự sụt giảm nguồn thu này. Như vậy, nhiều khách hàng đã có xu hướng hạn chế sử dụng các dịch vụ của NHTM để có thể tiết kiệm các chi phí đầu vào.

Nhưng một yếu tố ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của các NHTM chính là cách thức mà các NHTM trích dự phòng rủi ro tín dụng. Với việc nhiều NHTM giảm trích lập dự phòng hoặc trích lập dự phòng chưa đầy đủ, thì mức lợi nhuận mà các NHTM ghi nhận có được sẽ ở mức cao hơn nhiều so với mức lợi nhuận nếu trích lập đầy đủ. Trong số các NHTM trên, một số NHTM có lợi nhuận tăng trưởng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái như CTG, STB đều có mức trích dự phòng rủi ro giảm mạnh. Đối với CTG, mặc dù lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh quý 1/2012 là 2.704 tỉ đồng, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước ở mức 3.012 tỉ đồng nhưng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng quý 1/2012 chỉ ở mức 845 tỉ đồng, trong khi cùng kỳ là 1.983 tỉ đồng. Nhờ vậy, lợi nhuận quý 1/2012 trước thuế đã tăng tới 80% so với cùng kỳ năm trước. Còn với STB, dự phòng quý 1/2012 đã giảm tới 81% so với cùng kỳ năm trước.

Ngân hàng lãi khủng hay làm xiếc báo cáo? - 2

Nguồn: Báo cáo tài chính của các NHTM

Lợi nhuận cao và rủi ro hệ thống

HBB (Habubank) đã khiến cho nhiều cổ đông của NHTM này bất ngờ khi mà nếu tính đúng với các tiêu chuẩn trích lập dự phòng rủi ro, các cổ đông gần như mất vốn. Trong tình hình khó khăn hiện nay, việc nhiều NHTM thay đổi các tiêu chí để không phải trích lập dự phòng, làm đẹp con số lợi nhuận có thể còn tiếp tục gia tăng.

Mới đây, NHNN đã ban hành quyết định 780 về việc chấp thuận cho các NHTM được giữ nguyên nhóm nợ nếu các NHTM đánh giá hoạt động kinh doanh của khách hàng có chiều hướng tích cực và có khả năng trả nợ tốt sau khi cơ cấu nợ.

Những thủ thuật này trước mắt mang lại lợi ích cho các khách hàng vay vốn và các NHTM. Khách hàng gần như không phải chịu áp lực trả nợ ngay lập tức khi đến hạn mà có thể được kéo dài thêm thời hạn, được các NHTM bơm thêm vốn duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Còn với các NHTM, việc không phải trích lập dự phòng đối với các khoản cho vay này sẽ giúp họ có thêm nguồn lợi nhuận mới, có thể chia cổ tức cho cổ đông.

Tuy nhiên, về lâu dài, đây lại là con dao hai lưỡi. Việc che giấu nợ xấu không chỉ bản thân NHTM mà ngay cả NHNN cũng sẽ khó có thể nắm được chính xác tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu thực trong hệ thống của mình. Với các NHTM, một khi nợ xấu không được trích lập dự phòng đầy đủ rất có thể sẽ làm họ tiếp tục mạo hiểm đẩy mạnh cho vay, dẫn đến nguy cơ mất thanh khoản nếu như các khoản tín dụng mới lại rơi vào tình trạng khó đòi. Với NHNN, nếu không biết chính xác số nợ xấu sẽ rất khó tiến hành tái cơ cấu hệ thống ngân hàng. Đây rõ ràng là một vòng luẩn quẩn vì quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng diễn ra càng chậm, nền kinh tế sẽ tiếp tục trì trệ và rủi ro mất thanh khoản có thể xảy ra ngay cả đối với các NHTM lớn.

Khi điều đó xảy ra, liệu NHNN có đủ nguồn lực để giải cứu?

Theo Nguyên Minh Cường (Sài gòn tiếp thị)
Kinh Doanh Google, Facebook thu 100 triệu USD nhưng không đóng 1 đồng thuế nào Bộ trưởng TT-TT Trương Minh Tuấn chiều 17-11 cho biết các nhà cung cấp dịch vụ như Facebook, Google thu rất lớn,...
18/11/2017 15:00
Nhà giá rẻ Có thể cho vay lãi suất ưu đãi mua nhà ở xã hội từ năm 2018 NHNN đã có văn bản yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư ứng trước 500 tỷ đồng và chỉ đạo NHCSXH bố trí vốn 500 tỷ đồng để...
18/11/2017 13:00
Tỷ phú Larry Ellison Thú  " chơi ngông "  của tỷ phú: Chi 300 triệu USD mua đảo ở Hawaii làm  " của riêng " Larry Ellison, tỷ phú giàu thứ 7 thế giới đã bỏ ra tới 300 triệu USD để mua 98% diện tích hòn đảo tại Hawaii này.
18/11/2017 10:00
Ecopark ra mắt siêu biệt thự trên đảo Vừa qua, công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đô thị Việt Hưng – chủ đầu tư Khu đô thị Ecopark đã tổ chức sự kiện...
18/11/2017 08:00
Tỷ phú Mark Zuckerberg Lấy chỗ xây trường học, Mark Zuckerberg biến người dân thành vô gia cư Các cư dân của vùng Đông Palo Alto đã đứng lên phản đối dự án xây dựng trường học được tài trợ bởi CEO của Facebook...
18/11/2017 08:00
Doanh nhân và 1001 cách làm giàu Từng phải ngủ trong quan tài, sống với ếch rừng, nay thành tỷ phú vạn người ngưỡng mộ Anh chính là một minh chứng sống cho câu tục ngữ "Có công mài sắt, có ngày nên kim".
18/11/2017 05:00
Kinh Doanh Cá không  bơi  được ra nước ngoài vì... vướng thủ tục Khi năng lực sản xuất trong nước còn hạn chế, đường ra thị trường thế giới của cá cảnh Việt Nam vẫn còn không ít...
18/11/2017 14:00
Kinh Doanh Về xứ sở hồng không hạt cổ thụ, người dân thu 8 tỷ mỗi vụ Hàng trăm gốc hồng không hạt ở xã Nam Anh, huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An) trăm tuổi vẫn trĩu quả, giúp nhiều hộ dân thu...
18/11/2017 11:00
100% mẫu máy giặt 2017 của LG sử dụng công nghệ inverter Vừa qua, Công ty LG Electronics Việt Nam (LG) chính thức ra mắt 6 mẫu máy giặt cửa trên Smart Inverter, đánh dấu...
18/11/2017 10:00
Kinh Doanh Nông dân làm giàu: Có tiền tiêu đều đều từ 300 gốc cây  " bất tử " Giữa chốn thâm sơn cùng cốc, quanh năm bao phủ bởi mây mù và hơi lạnh núi đá thuộc thôn Hấu Chua (xã Sín Chải, Tủa...
18/11/2017 08:00
Khám phá Vinmo Nguyễn Oanh và cơ hội nhận ngay ưu đãi 15% Khai trương vào ngày 17/11/2017 tại số 2A Nguyễn Oanh, phường 7, quận Gò Vấp, showroom thứ 2 của thương hiệu nội thất...
18/11/2017 08:00
Kinh Doanh  " Hai lúa "  tung chiêu độc  " bắt "  2.000 gốc cam sai trĩu quả Mọi người lên thăm vườn cam của lão thì bảo "lão này hâm, cá không có mà ăn lại đem ủ phân bón cho cam", người thì bịt...
17/11/2017 18:30
   
  • Các chuyên mục khác