Tái cơ cấu: Những bài học đắt giá

Thứ Bảy, ngày 02/11/2013, 13:30

Câu chuyện tái cơ cấu cơ học như Vinashin không còn mới mẻ. Nhiều tình huống bi hài và cả bài học kinh nghiệm cũng đã có. Nhìn lại, nhiều người vẫn thấy “chiếc áo” tập đoàn vẫn đầy ảo vọng.

Tham vọng thành ảo vọng

Những hậu quả của việc tái cơ cấu một cách cơ học luôn đem lại những thất bại nặng nề từng xảy ra với không ít các tập đoàn ở Việt Nam. Điều này thể hiện rõ nhất qua việc vừa hình thành rồi phải rút bỏ tên 2 tập đoàn của ngành xây dựng (Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng VN-VNIC và Tập đoàn Phát triển nhà và Đô thị-HUD). Mới đây nhất, ngày 31/10, Vinashin được đổi tên thành Tổng Cty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam-SBIC.

Tái cơ cấu: Những bài học đắt giá - 1

Việc rút 2 tập đoàn ngành xây dựng là bước khởi đầu đợt giản lược, tái cơ cấu tập đoàn kinh tế nhà nước của Chính phủ. Ảnh: Hải Thanh.

Có nhiều lý giải khác nhau về sự xóa bỏ tên mô hình với các tập đoàn này. Với trường hợp VNIC và HUD, nhiều ý kiến cho rằng, việc xóa bỏ là do 2 tập đoàn này không đạt được mục tiêu đề ra khi thành lập (tập đoàn lớn, trở thành tổng thầu, chi phối lĩnh vực bất động sản). Ngoài ra, thất bại còn bởi sự sắp xếp cơ học. Nói cách khác một phép cộng hành chính, không có chiến lược. Sau 2 năm tồn tại dưới danh nghĩa thí điểm, các đơn vị trên dường như không để lại được dấu ấn nào đối với nền kinh tế, ngoài mác “tập đoàn”.

Theo kết quả kinh doanh cụ thể của VNPT đến ngày 31/12/2011, cho thấy: Chỉ 38 doanh nghiệp thu được 322 tỷ đồng lợi nhuận (tỷ suất bình quân 15,64%); 28 doanh nghiệp với giá trị đầu tư 196 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận thu được thấp (tỷ suất bình quân chỉ đạt 3,16%) và 20 doanh nghiệp khác với giá trị đầu tư 723,8 tỷ đồng trong thời gian dài (từ 3 - 5 năm) không thu được lợi nhuận, gây lãng phí vốn đầu tư.

Điều dễ thấy nhất với trường hợp Tập đoàn VNIC được hình thành từ 6 tổng công ty: Tổng Cty Sông Đà, Tổng Cty Lắp máy Việt Nam (Lilama), Tổng Cty Xây dựng và Phát triển Hạ tầng (Licogi), Tổng Cty Đầu tư – Phát triển Xây dựng (DIC), Tổng Cty Cơ khí Xây dựng (Coma) và Tổng Cty Sông Hồng.

Trong đó, Tổng Cty Sông Đà giữ vai trò nòng cốt. Với lĩnh vực hoạt động chính của các đơn vị là xây dựng, lắp máy, sản xuất công nghiệp, gia công chế tạo máy móc thiết bị, kinh doanh bất động sản và đầu tư tài chính; nhiều người cho rằng đây là những bổ trợ tốt giúp tập đoàn phát triển. Tuy nhiên, thực tế không như kỳ vọng. Sau khi sáp nhập và lên chức “tập đoàn” lớn, mô hình hoạt động của các đơn vị không có nhiều thay đổi. Có chăng chỉ là sự sắp xếp lại một vài vị trí mang chức danh tập đoàn, còn lại “việc ai nấy làm”, tiền ai nấy giữ.

Sự bổ trợ tốt giữa các đơn vị có hoạt động truyền thống gần gũi (trong việc xây dựng các công trình thủy điện) cũng không giúp vực dậy được bộ máy cồng kềnh. Việc công ty mẹ tập đoàn chỉ “ưu ái” giao việc cho các đơn vị cũ thuộc Tổng Cty Sông Đà cũng gây ra nhiều xì xào.

Khi được cởi “chiếc áo” tập đoàn, nhiều lãnh đạo của các tổng công ty tách ra từ đơn vị này đã thở phào nhẹ nhõm như trút được gánh nặng. Điều này đồng nghĩa, các đơn vị lại được quay về cơ chế tự chủ trong hoạt động, thoát được việc phải báo cáo định kỳ cho lãnh đạo tập đoàn cũng như nhiều vấn đề khác. “Cái được nhất sau khi tách tập đoàn là các tổng công ty vẫn duy trì được sự hỗ trợ nhau. Gặp nhau mọi người vẫn vui vẻ vì dù sao cũng có thời gian ở chung một mái nhà. Tốt nhất vẫn là nồi cơm nhà ai, người đấy lo”, lãnh đao một đơn vị từng tham gia VNIC chia sẻ.

Còn với Tập đoàn HUD, sự thất bại được chuyên gia lý giải theo cách khác. Theo đó, dù hình thành tập đoàn tên tuổi trong lĩnh vực xây dựng, nhưng các thành viên chính của tập đoàn do có cùng chức năng tương tự (lĩnh vực xây dựng) nên khi thị trường đóng băng, hoạt động của tất cả bộ máy gần như phải tạm dừng. Cùng với đó, sự tích hợp các nguồn lực lớn theo cấu trúc sơ khai, thiếu sự quản lý khoa học và xuyên suốt, vai trò chủ sở hữu mờ nhạt dẫn đến thất bại.

Tại tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), việc tái cơ cấu, làm ăn thua lỗ, tách hay giữ lại “con gà đẻ trứng vàng” MobiFone là câu chuyện tốn nhiều giấy mực. Kết quả thanh tra của Thanh tra Chính phủ công bố hồi tháng 7 vừa qua cũng chỉ ra hàng loạt sai sót trong quản lý, đầu tư vốn. Các chỉ số cũng cho thấy, việc quản lý đầu tư tài chính dài hạn tại các doanh nghiệp ngoài VNPT đạt hiệu quả thấp. Đến ngày 31/12/2011, VNPT đã đầu tư góp vốn vào 86 doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 3.273 tỷ đồng, nhưng hiệu quả chưa cao.

Không tái cơ cấu kiểu thay vỏ bình

Theo các chuyên gia, việc tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty không thể áp dụng hình thức bình mới rượu cũ, bằng cách sáp nhập hoặc đơn giản như gộp các đơn vị thành một khối. Làm như vậy không thay đổi được bản chất sự việc. Với tư duy đấy, nếu tiếp tục sẽ mãi luẩn quẩn.

GS Chu Văn Cấp, nguyên Viện trưởng Kinh tế Chính trị, cho rằng để tái cơ cấu các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trước tiên cần thực hiện việc minh bạch thông tin. Khi thông tin không minh bạch, mọi thứ sẽ nằm trong vùng tối. Cùng đó cần tăng cường vai trò giám sát nội bộ và giám sát từ bên ngoài. Sự đổ vỡ của Vinashin, Vinalines cho thấy rất rõ điều này. “Muốn đổi mới và phát triển DNNN, chúng ta không nhất thiết phải lập nhiều doanh nghiệp 100% vốn nhà nước”, GS Cấp nói.

Cũng theo GS Cấp các tập đoàn, tổng công ty cần xác định cụ thể sứ mệnh cho từng đơn vị trực thuộc. Bên cạnh đó, phải cơ cấu lại danh mục các công ty liên kết theo hướng tập trung chuyên môn hóa, phân công, phối hợp và bổ sung trong nội bộ tập đoàn; triệt để xóa bỏ tình trạng đầu tư dàn trải và cạnh tranh nội bộ.

Theo Nhóm PV Kinh tế (Báo Tiền Phong)
Tết Nguyên đán Lại  nóng  chuyện đổi tiền lẻ, tiền in hình linh vật Đến hẹn lại lên, gần Tết Mậu Tuất việc mua bán tiền lẻ lại “nóng” từ mạng xã hội đến ngoài thị trường. Mặc dù, Chính...
22/01/2018 13:00
Giá vàng Giá vàng hôm nay (22/01): Ảm đạm phiên đầu tuần Phiên giao dịch đầu tuần, giá vàng trong nước giảm nhẹ, giao dịch diễn ra ảm đạm trong khi giá vàng thế giới vẫn neo...
22/01/2018 11:45
U23 Việt Nam dự VCK U23 châu Á Cuộc sống  thiên đường  ở Qatar - Quốc gia chạm mặt đội tuyển U23 Việt Nam tại bán kết Là một quốc gia nhỏ bé ở Trung Đông, người dân Qatar sinh ra đã như được sống ở “thiên đường” nhờ nguồn dầu mỏ khổng...
22/01/2018 11:20
Xu hướng thiết kế xanh của Singapore trong bất động sản Không gian tươi mát và ngập tràn cây xanh tại Green Pearl 378 Minh Khai không chỉ mang lại cảm giác thư thái, tinh...
22/01/2018 09:27
Kinh Doanh Sửa luật để  siết  ông lớn trốn thuế Bộ Tài chính muốn khống chế chi phí trả lãi vay khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và những tập đoàn lớn trong nước.
22/01/2018 08:35
Người mua trẻ nhiệt tình đón nhận khu căn hộ CITIESTO Thị trường bất động sản đầu năm 2018 đang cho thấy bức tranh hết sức sôi động khi phân khúc căn hộ tầm trung không...
22/01/2018 08:00
Tết Nguyên đán Hàng lậu  khoác áo  hàng Việt tìm đường ra thị trường dịp Tết Các mặt hàng như thực phẩm, thời trang, thực phẩm chức năng... đang là tâm điểm trong dịp Tết. Đây cũng là nhóm hàng...
22/01/2018 13:00
Cây cảnh hoa cảnh Chó cảnh, tỳ hưu, chim công chơi Tết giá 200 triệu đến gần nửa tỷ đồng/cặp Cặp "chó cảnh" cao hơn 2.5m được trồng và cắt tỉa trong vòng 10 năm, hiện đang được rao bán với giá 350 triệu đồng để...
22/01/2018 11:08
Vì sao người Việt  sợ  Tết? Chen lấn, xô đẩy, xếp hàng chầu chực chờ đợi, hàng tăng giá chóng mặt… là cảnh tượng thường thấy khi mua sắm tại các...
22/01/2018 10:00
Đắt - Độc - Lạ Chị em săn chuối tím đỏ siêu lạ về trưng Tết, có tiền cũng khó mua Xuất hiện trên thị trường Việt Nam vài năm trở lại đây, loại chuối đỏ Dacca hay còn gọi là chuối đỏ hỏa long siêu lạ...
22/01/2018 08:15
Giá xe ô tô Ô tô nhập khẩu khan hiếm, vỡ mộng mua xe giá rẻ Nửa đầu tháng 1/2018, chỉ có 6 chiếc xe con được nhập về thị trường trong nước. Đây là con số thấp chưa từng thấy tại...
21/01/2018 19:00
Kinh Doanh Người tiêu dùng vẫn còn nghi ngại xăng E5 Theo ghi nhận của PV Báo CAND tại một cửa hàng xăng dầu trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, quận Bình Thạnh, TP HCM, để được...
21/01/2018 17:00
   
  • Các chuyên mục khác