TPP và bài học WTO còn nguyên giá trị

Thứ Sáu, ngày 09/10/2015, 09:53
Sự kiện: Hiệp định TPP: Cơ hội và thách thức

Sự hào hứng của thị trường và người dân trước sự kiện Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa qua có thể có tác động tích cực nhất thời, nhưng cũng nên nhớ bài học khi Việt Nam gia nhập WTO 8 năm trước với nhiều hệ lụy vẫn dai dẳng.

Sau đây là ý kiến của TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright – về sự kiện quan trọng này.

TPP và bài học WTO còn nguyên giá trị - 1

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright

Ngay sau sự kiện TPP được thông qua, dù còn phải trải qua quy trình lập pháp và phải được Quốc hội các nước thành viên phê chuẩn mới có hiệu lực (thường kéo dài ít nhất từ 1 năm rưỡi đến 2 năm), nhưng thị trường đã ngay lập tức phản ứng với kết quả này.

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong ngày 6-10 đã tăng điểm trên cả hai sàn, thanh khoản đạt 3.200 tỉ đồng - một mức thanh khoản hiếm thấy gần đây. Nhiều nhà đầu tư nhanh nhạy đã đón đầu TPP khi mua vào những cổ phiếu ngành dệt may để chờ những lợi thế mà TPP mở ra cho ngành này trong... vài năm nữa.

Đặt vấn đề như vậy nhưng thực ra tôi lại không quan tâm đến vấn đề này. Tôi nhìn ở phương diện các nhà hoạch định chính sách nhiều hơn, có 2 bài học về cải cách thể chế và quản lý vĩ mô thời điểm Việt Nam vào WTO cần được xem xét.

Về quản lý vĩ mô, điều chúng ta e ngại và đặt sự quan tâm nhiều là khi hội nhập nền kinh tế sẽ không thể cạnh tranh được do hàng rào thuế quan không còn, doanh nghiệp (DN) trong nước sẽ dần thu hẹp quy mô, giảm thị phần hoặc bán cho nước ngoài và phá sản. Khi các DN nội địa phá sản sẽ tác động tiêu cực đến tính tự chủ của nền kinh tế cũng như những thách thức khác về mặt xã hội. Lo ngại này là hoàn toàn đúng song cần phải nhớ rằng quá trình này không phải diễn ra một sớm một chiều mà ít nhất phải mất vài năm, sau giai đoạn cạnh tranh.

Trong khi đó, tôi gần như không thấy ai nói về thách thức của quản lý dòng vốn hay quản lý tài khoản vốn (capital account) khi hội nhập. Mối tương quan giữa cán cân vãng lai (current account) với cán cân vốn và tài chính - những dòng chu chuyển thương mại luôn luôn có quan hệ gắn kết chặt chẽ với những dòng chu chuyển vốn. Khi hội nhập, những dòng chu chuyển hàng hóa và dịch vụ sẽ tăng lên, đi kèm với đó là dòng vốn cũng có tính lưu động rất cao. Và thách thức đặt ra cho cơ quan quản lý là phải quản lý được tính động của dòng vốn đó. Bởi chính dòng vốn ra vào sẽ làm tăng các bất ổn vĩ mô.

Còn nhớ, năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều người kỳ vọng nền kinh tế sẽ "cất cánh", lạc quan với một viễn cảnh về thu nhập trong tương lai được cải thiện. Nhiều người bắt đầu mở hầu bao và ra sức mua sắm, tác động lên sức cầu của nền kinh tế và từ đây khuyến khích đầu tư và tăng trưởng ngắn hạn.

Đồng thời, dòng vốn nước ngoài cũng đổ vào mạnh làm cho VNĐ bị lên giá gây bất lợi cho hoạt động ngoại thương của nền kinh tế. Dòng vốn đổ vào trong thời kỳ bùng nổ thường là dòng vốn ngắn hạn, vốn nóng… không đi vào khu vực sản xuất mà chủ yếu chảy vào khu vực đầu cơ có mức sinh lời cao. Sự dịch chuyển của dòng vốn luôn tạo sức ép lên tỉ giá, mà Việt Nam tương đối neo tỉ giá trong khi lại cần một chính sách tiền tệ độc lập để đối phó với lạm phát trong nước. Tình huống này được gọi là bộ ba bất khả thi và nó luôn là thách thức trong quản lý nền kinh tế mở của bất kỳ quốc gia nào.

Ở thời kỳ đó, khi sức cầu tăng, DN tăng vay mượn để đầu tư, người tiêu dùng cũng tăng vay mượn để chi tiêu… Thị trường bất động sản và chứng khoán cũng bắt đầu nổi bong bóng do sự hào hứng quá mức của nhà đầu tư về triển vọng kinh tế Việt Nam. Một lượng vốn tín dụng khổng lồ đã đổ vào 2 thị trường này càng làm thổi bùng giá. Khu vực sản xuất thực của nền kinh tế cũng bị suy giảm do nhiều DN Việt “bỏ bê” ngành chính của họ để chuyển sang kinh doanh bất động sản và chứng khoán do siêu lợi nhuận. Nhà đầu tư cũng bị cám dỗ bởi kênh đầu tư "một vốn bốn lời"…

Cái kết của bong bóng giá tài sản, của tín dụng tăng nóng thì ai cũng biết. Những DN do bỏ bê ngành sản xuất chính nay khó có thể quay trở lại, một phần làm suy yếu sức sản xuất và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế chứ không phải DN đều kém cạnh tranh.

Những thách thức từ hội nhập do nền tảng cạnh tranh của nền kinh tế yếu là có, nhưng những thách thức về mặt quản lý dòng vốn, quản lý tổng cầu, quản lý những bất ổn vĩ mô là không thể xem nhẹ.

Sự hào hứng của thị trường và người dân trước sự kiện TPP vừa qua có thể có tác động tích cực nhất thời, vì nó giúp làm tăng niềm tin cho nền kinh tế và cho khu vực sản xuất, nhờ đó giúp đẩy được tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Nhưng cũng đừng quên rằng, mới đây thôi, cũng chính sự hào hứng đó đã “đánh gục” nền kinh tế chúng ta mà đến nay, sau hơn 8 năm, mới bắt đầu gượng dậy.

Theo Thái Phương (Người lao động)
CEO Đinh Văn Lộc - Kết nối để thành công “Mất 13 năm thất bại mới tìm được chìa khoá “kết nối”, để mở cánh cửa thành công” - đó là những chia sẻ đầy tâm...
21/11/2017 08:00
Doanh nhân và 1001 cách làm giàu Từ nông dân nghèo đổi đời thành tỷ phú nhờ một thứ ngày nay ai cũng dùng Sản phẩm của vị tỷ phú này còn có mặt tại chuỗi cửa hàng McDonald’s nổi tiếng khắp thế giới.
21/11/2017 05:00
Doanh nhân và 1001 cách làm giàu Ông bố  chi li  kiếm bộn tiền nhờ ứng dụng tìm phiếu giảm giá Sau thời gian ‘đỏ mắt’ tìm chương trình giảm giá, Ryan Hudson đã mày mò tạo ứng dụng tự động tìm kiếm các mã ưu đãi...
20/11/2017 21:00
Doanh nhân và 1001 cách làm giàu Dùng nến để chinh phục thế giới, người phụ nữ biến 341 triệu thành 1700 tỷ Sản phẩm nến thơm của cô từng là món quà tặng đắt giá dành cho các vị khách quý tới Nhà Trắng.
20/11/2017 18:30
Tiền tệ Bitcoin tăng giá 700%, lần đầu vượt ngưỡng 8.000 USD Lần đầu tiên trong lịch sử, giá bitcoin đã vượt ngưỡng 8.000 USD, tăng hơn 700% tính từ đầu năm tới nay.
20/11/2017 18:00
Tăng thẩm mỹ nền công trình với sơn phủ bóng Epoxy Epoxy từ lâu đã là một thương hiệu sơn nổi tiếng, đặc biệt với các loại sơn phủ sàn vừa tạo nên vẻ đẹp chuyên nghiệp...
20/11/2017 18:00
Đắt - Độc - Lạ Vì sao 150.000 đồng/quả chuối mà người người vẫn đua nhau mua về ăn? Vì có giá bán đắt đỏ nên mỗi quả chuối được đóng gói trong một hộp riêng biệt và có một số sê-ri riêng.
21/11/2017 08:19
Phụ nữ việt nam nói gì về sàn nhựa Krono Vinyl Con người hiện đại ngày càng theo đuổi cuộc sống tiện lợi. Mặc dù các sản phẩm thuận tiện lần lượt được xuất hiện...
21/11/2017 08:00
Kinh Doanh Trồng mận quả xanh lét, ăn ngọt như đường, lãi 300 triệu/năm Mấy năm nay, ông Nguyễn Văn Quyên, 50 tuổi, ngụ khóm Đông Bình, phường Đông Thuận, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long...
20/11/2017 18:30
Đêm từ thiện KOCHAM lần thứ 14 ủng hộ tiền và tặng phẩm hơn 4 tỷ đồng Tối 17/11, tại TP.HCM, Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc tại TPHCM (KOCHAM) tổ chức "Đêm từ thiện KOCHAM lần...
20/11/2017 18:00
Kinh Doanh Nuôi tôm trên núi kiếm trăm triệu mỗi năm Hàng chục hộ dân tại tỉnh Đồng Nai từ lâu sinh sống bằng nghề nuôi tôm trên núi đá. Hàng chục ha diện tích mặt nước...
20/11/2017 16:00
VinaPhone tăng gấp 2 dung lượng tất cả gói Data 3G/4G Trong ưu đãi mới gây “shock” tới khách hàng, VinaPhone sẽ nhân đôi dung lượng tất cả các gói Data BIG và MAX với giá...
20/11/2017 16:00
   
  • Các chuyên mục khác