Công nghệ chiết xuất dược liệu: Vấn đề nan giải của ngành đông dược

Thứ Năm, ngày 14/01/2016, 14:00

Hiện nay các sản phẩm có nguồn gốc thảo dược tại Việt Nam rất đa dạng. Tuy nhiên, chất lượng của những sản phẩm này lại trở thành vấn đề bức thiết. Bởi lẽ ở tất cả các khâu từ trồng trọt đến sản xuất đều có những điều hết sức bất cập, đặc biệt là khâu chiết xuất Dược liệu của các cơ sở sản xuất.

Bởi lẽ ở tất cả các khâu từ trồng trọt, thu hái, bào chế đến bảo quản dược liệu đều có những điều hết sức bất cập, trong đó nổi cộm lên là vấn đề công nghệ chiết xuất Dược liệu của các cơ sở sản xuất liệu đã đảm bảo?

Giai đoạn chiết xuất dược liệu có vai trò quyết định đến chất lượng và hiệu quả của thành phẩm Đông dược. Đây là sự khác nhau giữa tân dược với thành phần hóa học rõ ràng và đông dược nguồn gốc cây cỏ có thành phần phức tạp, tác dụng thường được tạo nên bởi hỗn hợp các thành phần. Quy trình chiết xuất nếu làm mất đi một trong các thành phần đã có thể làm giảm tác dụng của thành phẩm cuối cùng.

Công nghệ chiết xuất dược liệu: Vấn đề nan giải của ngành đông dược - 1

Trên thực tế, nhiều công ty sản xuất các sản phẩm có nguồn gốc từ Dược liệu chưa đầu tư dây chuyền chiết xuất hiện đại, thậm chí chưa nghiên cứu kỹ quy trình cũng như hóa tính, lý tính của các Dược chất trong Dược liệu. Điều này dẫn đến tình trạng gần như tất cả các Dược liệu khác nhau đều áp dụng chung một phương pháp chiết xuất phổ biến đó là nấu cao, cô cao trực tiếp ở áp suất thường trong không khí và điều kiện nhiệt độ không chuẩn xác, sấy tĩnh trong 2-3 ngày. Điều này dẫn đến tính chất hóa học của Dược chất thay đổi, hoạt tính của dược liệu bị mất đi, hiệu quả điều trị giảm sút, thậm chí không còn. Điển hình trường hợp các thảo dược có tinh dầu như Húng chanh, Quất, Gừng… nếu chiết ở nhiệt độ cao, thời gian kéo dài thì tinh dầu – thành phần có tác dụng chính sẽ bị bay hơi, mất tác dụng. Điều này dẫn đến tình trạng dù nằm trên “kho vàng” dược liệu với hơn 4000 thảo dược nhưng Việt Nam vẫn chỉ có 1 vị trí khiêm tốn trên bản đồ ngành Đông dược toàn cầu, đứng trước nguy cơ tụt hậu và mất thị trường lớn khi hiệp định TPP có hiệu lực.

Nhận rõ thực trạng trên, với mong muốn tạo ra một sức bật mới, một sự chuyển biến về chất cho các sản phẩm Đông dược nói chung và thực phẩm chức năng có nguồn gốc thảo dược nói riêng, công ty Cổ phần Nam Dược đã mạnh dạn đầu tư từ vùng trồng Dược liệu sạch đạt tiêu chuẩn GACP-WHO đến hệ thống chiết xuất Dược liệu công nghệ cao đạt các tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (GMP-WHO) cùng hệ thống quản lý chất lượng TQM…

Dây chuyền công nghệ sản xuất hiện đại tại nhà máy Nam Dược đạt tiêu chuẩn GMP-WHO hoạt động đồng bộ, một chiều, khép kín. Bao gồm:

Hệ thống thiết bị chiết xuất đa năng: Hệ thống sinh hàn hồi lưu và tuần hoàn dung môi, dịch chiết, có bộ phận chưng cất tinh dầu và điều khiển được nhiệt độ. Do đó, quá trình chiết xuất rất nhanh, lấy kiệt hoạt chất từ nguyên liệu thô, ít tốn dung môi.

Hệ thống thiết bị cô tuần hoàn chân không:

Dịch chiết trước khi vào thiết bị cô được lọc qua thiết bị lọc thô và lọc tinh (kích thước lưới lọc 150mm). Kể đến, dịch chiết được cô ở nhiệt độ thấp (khoảng 60oC – 70oC, áp suất giảm từ 0.07Mpa đến 0.03 Mpa), dịch cô luôn chuyển động tuần hoàn trong thiết bị. Do vậy, thời gian cô cũng rất nhanh và không làm thay đổi tính chất hóa học cũng như hoạt tính sinh học của hoạt chất.

Hệ thống thiết bị sấy phun sương

Dịch cô đặc (tỉ trọng 1:1), trước khi vào thiết bị sấy lại, được lọc tinh qua thiết bị lọc. Khi chuyển qua thiết bị sấy phun sương, dịch cô đang ở thể lỏng lập tức chuyển sang thể khô (hàm ẩm nhỏ hơn 5%) chỉ chưa đến 05 giây. Do thời gian tiếp xúc với nhiệt độ rất ít nên sản phẩm không bị thay đổi tính chất hóa học cũng như hoạt tính sinh học, cao khô thu được có màu sắc tươi sáng, mùi thơm đặc trưng, hàm lượng tinh chất cô đặc nhất.

Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống thiết bị đều được sản xuất bởi thép không gỉ (inox 316). Các sản phẩm trung gian đều được vận chuyển một chiều trong đường ống inox bằng hệ thống chân không trong đường ống inox bằng hệ thống chân không trung tâm hoặc bơm cao áp.  

Việc đầu tư nghiêm túc vào vùng trồng dược liệu sạch tới hệ thống chiết xuất công nghệ cao, đảm bảo các sản phẩm có chất lượng ổn định, độ an toàn cao và hiệu quả điều trị tối ưu.

Chưa nhiều doanh nghiệp có khả năng đầu tư mạnh vào dây chuyền sản xuất như Nam Dược nhưng theo các chuyên gia đây là hướng đi đúng đắn cho các doanh nghiệp Việt Nam trước ngưỡng cửa TPP. Việc tiếp cận các công nghệ mới, cải tiến dây chuyền sản xuất, quy trình sản xuất để cho ra những sản phẩm chất lượng cao, không những phục vụ nội địa mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Con đường đầy chông gai nhưng tin rằng đây sẽ là sự chuyển mình về chất cho ngành dược Việt Nam.

Công nghệ chiết xuất dược liệu: Vấn đề nan giải của ngành đông dược - 2

(Theo Khám phá).
   
  • Các chuyên mục khác